Allereerst zou ik het onterecht vinden om alle werknemers over één kam te scheren. In mijn ervaring zijn er, gelukkig, veel mensen die zich inzetten. Echter we lopen (te vaak) gewoon tegen conflicterende of veranderende regelgeving aan. Je trekt aan één touwtje van de kluwen wol, en vervolgens raakt een ander deel in de knoop. Gevolg is lange dagen bij iedere partij om de zaken weer op orde te krijgen. Wanneer dat op gezondheid aankomt luister dat nogal nauw. Dus mijn eerste suggestie is om alvorens implementatie beter te kijken naar de gevolgen.

Ten tweede laat ik stellen dat een goed samenwerkende aanpak de meeste voordelen heeft voor een terugkeer naar de arbeidsmarkt. De gezondheid heeft hier een prevalerent belang over.

Wat zijn duurzame en vreedzame oplossingen?

Dit artikel gaat over het revalidatie en re-integratie proces en de knelpunten die men daarbij tegen kan komen. Helaas heb ik daar niet alle antwoorden op.

Bij revalidatie, re-integratie en werk (op maat) zijn er, in mijn ervaring, een aantal instanties/ organisaties waarmee men, afhankelijk van de situatie, te maken krijgt of kan krijgen. Dit op bijvoorbeeld het gebied van wet- en regelgeving en in de dagelijkse praktijk.

Dit zijn o.a:

Belastingdienst
Gemeente
Ministerie van Financiën (Fin)
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM)
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO)
UWV WERKbedrijf (voorheen CWI en daarvoor het Arbeidsbureau)

Tevens bijvoorbeeld arbeidsdeskundigen, artsen, medisch specialisten, zorgverzekeraars en ziekenhuizen.

Organisaties zoals bijvoorbeeld Maatschappelijk Werk, MEE en Sociaal Raadslieden kunnen (in sommige zo niet alle situaties) hulp en advies bieden. Een rechtsbijstandsverzekering, dan wel andersoortige professionele juridische advisering en/ of ondersteuning, is, leert de ervaring, helaas soms onontbeerlijk. Dit vanwege bijvoorbeeld (complexe) wet- en regelgeving bij een bezwaarprocedure, indien deze helaas nodig blijkt.

Een hele mond vol dus. Houd rekening met een persoonlijk woordenboek aan te leggen van woorden die bijzonder creatief geformuleerd zijn en waarvan sommige een taalprijs der schoonheid verdienen, echter welke hun status in woordenboeken nog afwachten. En welke instantie a. gebruikt echter instantie b. nog nooit van gehoord heeft. Met een beetje tolken komt men er meestal gelukkig wel uit. En tolkvaardigheden kunnen uiteraard eventueel later in het leven nog goed van pas komen, of zelfs goed staan op het cv.

Wat mij, helaas, vooral opvalt is dat het Ministerie van VWS en Ministerie van SZW beleidsmaatregelen hebben die soms tegenstrijdig werken. Zo hanteert bijvoorbeeld het Ministerie van VWS 'ontmoedigingsbeleid' (of aanmoedigingsbeleid zoals u wil). Waardoor een patient met onvoorziene en onverwachte kosten te maken kan krijgen. Dit terwijl het motto van het Ministerie van SZW is om iedereen weer aan het werk te krijgen of actief in de samenleving. Dat wordt nogal moeilijk indien het Ministerie van VWS bepaalt dat een (gedeelte van een) revalidatiebehandeling en/ of andere zaken gedeeltelijk of niet worden vergoed door zorgverzekeraars. Terwijl deze juist kunnen helpen om terug te keren naar een betere gezondheid, en dus een actieve bijdrage in de samenleving. Anderzijds indien de re-integratie sneller loopt dan de revalidatie kunnen er knelpunten ontstaan. Bijvoorbeeld iemand die verplicht op een re-integratie cursus wordt gestuurd, terwijl een diagnose (nog) onbekend is en/ of medische behandeling nog plaats vindt (waarbij het resultaat van de medische behandeling en effecten op de arbeidsgeschiktheid (nog) onbekend kunnen zijn). Hoe vaak komt dit voor? Wat is het percentage van uitval bij re-integratie cursussen onder deze omstandigheden? En is dit wenselijk? Wat is het resultaat op de gezondheid, revalidatie en re-integratie van een persoon? Zou een naadloze aansluiting/ samenvloeiing van het re-integratie traject op de revalidatie beter zijn?

Daarnaast maakt het UWV te veel fouten in de administratie. Waardoor je weer afhankelijk kunt worden van gemeentelijke regelgeving. Echter gemeentelijke regelgeving in de geest van de WWB is voornamelijk om mensen zo spoedig mogelijk weer aan het werk te krijgen. Hetgeen je dus in de knel kan doen brengen indien je nog niet in staat bent om te werken. De omstreden keuringen van het UWV helpen daar geenszins bij. Gemeenten vangen, gelukkig, nu arbeidsongeschikten op. Tegelijkertijd hebben gemeenten de financiële prikkel om zo min mogelijk mensen in de WWB te hebben. Hier krijgt men geld voor. Nu houdt het natuurlijk op indien mensen ziek zijn. En de gemeenten die ik ken houden daar rekening mee. Hetgeen deze gemeenten siert en een compliment waard is. Echter feit is wel, dat gemeenten nu het werk overnemen wat UWV opdracht is gegeven te doen. Namelijk (chronisch) zieken en gehandicapten te begeleiden. Zie bijvoorbeeld de WAJONG. Bij de WAJONG lees je dat gemeenten mensen vanuit bijvoorbeeld de WWB aanmelden voor de WAJONG.

Tevens is de administratie en regelgeving bij het UWV (vooraf) met enige mate onduidelijk en onoverzichtelijk. En word men regelmatig achteraf geconfronteerd met correcties.

Hoe werknemers bij bijvoorbeeld het UWV WERKbedrijf en gemeenten het volhouden vraag ik me soms af. En niks dan complimenten daarvoor. Menig werknemer van de hierboven instanties heeft mij regelmatig uitstekend geholpen.

Het probleem ligt er bijvoorbeeld in dat de regels soms slecht op elkaar aan sluiten. De rechter hand weet niet wat de linker doet. Misschien is dit een gekozen aanpak om mensen meer te stimuleren? Of in het kader om mensen zelfstandiger te maken? Hoe houdt het zich in relatie tot (de terugkeer in) het arbeidsproces?

Echter het loopt in mijn ervaring te vaak spaak. Ik ben, vanuit persoonlijke ervaring sprekend, soms meer bezig om alles te regelen, dan dat ik daadwerkelijk bezig kan zijn met revalidatie, re-integratie of werk (op maat). Wat zou de kostenbesparing zijn indien alles op elkaar af is gestemd? Ik durf te stellen dat in sommige gevallen dit aanzienlijk kan zijn. Daarnaast geeft het de werknemers (van ondersteunende instanties) de kans om meer werk te doen wat er toe doet.

Tevens kan de koppeling van ICT systemen problemen veroorzaken. Bijvoorbeeld het UWV maakt een administratieve fout. Een werknemer heeft bij de uitvoering per ongeluk een verkeerd hokje aangeklikt, of er is iets misgegaan met de implementatie van een nieuw ICT systeem of nieuwe regelgeving die ingebouwd moet worden. Dit heeft bijvoorbeeld tussen het UWV en de Belastingdienst in het verleden plaatsgevonden. Resultaat is dat later een wijziging van bijvoorbeeld enkele/ meerdere duizenden euro's ten nadele van de burger gebeurd. Door de koppeling van ICT systemen, en regelingen gebaseerd op inkomen zoals huur- en zorgtoeslag of de DUO - IB-Groep, kan het dus voorkomen dat een burger nu meerdere duizenden euro's terug moet betalen.

Hier zou een betere bescherming moeten zijn voor de burger. Bijvoorbeeld een centraal meldpunt welke alle betrokken instanties bij aangesloten zijn. Dit zodat snel ingegrepen kan worden. Mensen met een laag inkomen, of een daling in inkomen, kunnen dit niet altijd terugbetalen.

Betalingsregelingen kunnen moeilijk of onhaalbaar zijn. Een gevolg daarvan kan zijn dat vorderingen naar meerdere deurwaarders kan gaan. Waarom geen 'rijksdeurwaarder'? In andere woorden een centrale deurwaarder die een algeheel overzicht heeft. Nu, indien het schuldhulpverleningstraject faalt, bijvoorbeeld omdat de IB-Groep buiten de schuldhulpverlening valt, blijft de burger met deurwaarders zitten.

Ook indien een schuldhulpverleningstraject, ten dele, is gelukt, dan kan door fouten van instanties nieuwe schulden ontstaan door administratieve fouten. Hetgeen kan leiden tot beslaglegging op het inkomen en/ of de inboedel. Voor iemand met een ziekte en/ of handicap kan het een onaangename gedachte zijn om te moeten leven zonder bijvoorbeeld koelkast of fornuis. Tafeltje dekje programma's zijn ook niet voor iedereen betaalbaar. De voedselbank kan problematisch zijn voor mensen met een aangepast dieet. En moet de gemeente dan opdraaien voor deze onnodige extra kosten?

Uiteindelijk is het de uitvoerende werknemer/ instantie die verantwoordelijk is voor de fout. Begrijp me niet verkeerd een fout kan gebeuren. Echter de burger behoort hier niet onevenredig de schade te dragen. Het kan slecht zijn voor de revalidatie en re-integratie, maar ook voor de koopkracht van een (chronisch) zieke of gehandicapte in de economie. Voor de duidelijkheid het is voor de burger soms onduidelijk of moeilijk/ niet achterhaalbaar wat in eerste instantie het correcte bedrag is. De berekeningen zijn hier soms gecompliceerd in. Hier zouden verbeteringen in kunnen zijn, zodat het makkelijk is voor de burger om zelf te controleren of alles klopt. Of indien iemand zelfstandig (tijdelijk) niet in staat is een (onafhankelijk) maatschappelijke bij voorkeur wettelijke erkende instantie/ organisatie voor deze bevoegdheid. Het is ongepast dat onschuldige mensen onnodig in de schulden belanden. Dat dient ten allen tijde rechtvaardig vermeden te worden.

Bezwaartermijnen zijn een ander euvel, in mijn ervaring, instantie a. maakt een besluit waar instantie b. van afhankelijk is. Achteraf blijkt dat instantie a. een fout gemaakt heeft. Echter de bezwaartermijn bij instantie b. is verlopen. Waar moet de burger dan naar toe om het te corrigeren? Een tweede probleem is dat onder elke brief wel staat dat men bezwaar kan indienen, maar is iedereen voldoende op de hoogte van het hoe en wat? En heeft iedereen de tijd, financiën en/ of energie (bij ziekte) om een bezwaarprocedure te doorlopen. Wat gebeurt er wanneer deze in verschillende provincies afgehandeld moet worden? Dit kan iemand noodzaken om af te zien van een bezwaarprocedure. Los van de financiële schade die hieruit kan ontstaan is tegelijkertijd daarmee een deel van het signaleringssysteem verloren gegaan. Dit kan een snelle reparatie in de weg staan. Een derde probleem met de bezwaartermijnen bij het huidige bezwaar systeem is dat een (beleids)werknemer van een instantie ten goede trouw, bijvoorbeeld vanwege veranderde wet- en/ of regelgeving, verkeerde informatie heeft gekregen/ gegeven. En waarbij de burger, naar eer en geweten, correcte informatie heeft aangeleverd. Een incorrecte beslissing wordt gemaakt echter gemeend wordt correct te hebben gehandeld. Enige tijd, bijvoorbeeld een jaar later, komt de burger erachter dat de beslissing incorrect was, volgens een andere wet, of volgens die wet. Echter wederom is de bezwaartermijn verstreken. Los van de financiële schade, die er wel degelijk is, hetgeen niemand ontkent, en welke kan oplopen in (vele) euro's is er (het risico van) schade op de revalidatie en re-integratie. Ik ben geen advocaat, maar van wat ik van (vak)deskundigen begrijp is deze wetgeving in steen geschreven. Dit kan een positief iets zijn. Dat kan wel, onbedoeld en helaas, (tijdelijke) vermoeilijking veroorzaken in de onderlinge samenwerking. Hierom zou een soort veilig herstel principe mogelijk moeten zijn. Dat gekeken wordt naar de correcte regelgeving en dat de situatie hersteld en verrekend wordt. Hetgeen nu gebeurd wanneer een instantie een fout maakt en een terugvordering uitvoert. Dit zou de burger meer rechten geven. En een gevoel van rechtvaardigheid/ gelijkwaardigheid in mijn mening. Uiteraard zou dit zorgvuldig uitgewerkt moeten worden, zodat voor implementatie nieuwe knelpunten worden vermeden. Want ik kan me een situatie voorstellen van meerdere wederzijdse correcties in een jaar. Waarbij bijvoorbeeld de Belastingdienst compleet het overzicht kwijt raakt. De burger is beschermd in haar inkomen in financiële zin door middel van de beslagvrije voet. Maar de administratieve lasten en financiën daarbij dienen zoveel mogelijk gestroomlijnd te worden zodat deze tot een minimum beperkt blijven.

Uiteraard ontgaat, gelukkig, bijvoorbeeld het parlement en/ of ministeries dit soort knelpunten ook niet. En je ziet regelmatig, gelukkig, dat zaken gerepareerd worden zodat het wel soepel loopt. De beste stuurlui staan aan wal. Er zijn meerdere partijen en soms complexe situaties. En wanneer medisch onderzoek nog plaats vindt, kan het soms nog lastiger worden. Dit omdat er dan geen diagnose is om mee te werken. Sommige instellingen werken daarom met een aanpak gebaseerd op de klachten i.p.v. van enkel een diagnose.

Met interesse las ik laatst de toespraak van minister Klink over keten DBC's. In potentie heeft dit wel wat. Echter men ziet nu al problemen met de DBC's en het eigen risico in de zorgverzekering. Of neem bijvoorbeeld fysiotherapie en revalidatiecentra. Fysiotherapie voor chronische aandoeningen valt onder het eigen risico. Daarentegen worden revalidatiecentra geheel vergoed. Dat is allemaal leuk en aardig, maar als jou ziekte nog niet is geïndiceerd in de DBC, of de veranderingen gaan zo snel dat mensen verantwoordelijk ook niet meer zeker weten, dan loop je vertraging op in je behandeling. Los van de verloren klandizie voor fysiopraktijken, want sommige mensen worden nu financieel genoodzaakt om naar een revalidatiecentrum te gaan. Zonder dat daar een marktwerkende zelfstandig oordeel van de burger bij is. Daarbij geef ik geen oordeel over marktwerking in algemeen. Heb je een minimum inkomen dan kun je dus ook nog eens met onvoorziene en onbetaalbare kosten te maken krijgen. Tenzij je in een gemeente woont waar dit opgevangen wordt door bijzondere bijstand. Maar dit kan verschillen per gemeente. Een gemeente als Rotterdam vergoed het eigen risico voor sommige doelgroepen, terwijl een andere gemeente dit niet doet.

Er vindt dus een versplintering plaats van de zorg, en een ongelijkheidsprincipe. Aan de ene kant zou je kunnen zeggen, dat decentralisatie een winst is geweest, omdat men op kleine schaal experimentele projecten makkelijker heeft kunnen uitvoeren, en soms met succes. Deze kunnen dan landelijk worden ingevoerd, of eerst in bredere proefprojecten. Daar wringt tegelijkertijd de schoen bij mij, ik zou het prettig vinden dat iemand mij vraagt of ik deel wens te nemen aan een dergelijk experimenteel project. In andere, of misschien wel betere, woorden ik wens ongevraagd geen proefkonijn te zijn. Zeker als dit schade kan opbrengen aan mijn revalidatie, re-integratie of mijn gezondheid. Tegelijkertijd als beleid niet werkt moet je dit zo spoedig mogelijk repareren. Als je weet wat je moet doen. De miljoenen die soms onnodig verloren gaan, bijvoorbeeld landelijk bij het falen van de ontwikkeling van een UWV WIA ICT project of een belastingdienst toeslagen ICT project, zou ik liever inzetten bij bijvoorbeeld (maatschappelijke) zorg terreinen. Had bijvoorbeeld het belastingdienst toeslagen ICT project nodig geweest indien men het oude zorgverzekering stelsel had bewaard? Dat zijn vragen die vooraf de implementatie gesteld hadden horen worden, en welke men als een les kan zien voor de toekomst. Het huidige trieste resultaat is dat sommige mensen door fouten van het UWV in de schulden geraken, zonder hier debet aan te hoeven zijn. Hierdoor kan een domino effect ontstaan. Dit kan slecht zijn voor (de koopkracht van) de economie. De woningnood helpt hier geenszins bij (bijvoorbeeld twee voorbeelden hiervan zijn: woonsituaties waarbij geen recht op huurtoeslag bestaat (maar soms wel, tijdelijke, woonkostentoeslag) en/ of een lagere WWB uitkering voor alleenstaanden vanwege kamerbewoning).

Hoe kunnen we als land zorgen dat de beleidsmaatregelen op elkaar afgestemd zijn? Welk rekenmodel gebruikt men bij bijvoorbeeld de ministeries? En zijn deze op elkaar afgestemd? En indien ja, zou dit beter op elkaar afgestemd moeten worden? Dit zodat mensen voortvarender kunnen revalideren en re-integreren en iets kunnen betekenen voor de samenleving i.p.v. van uren/ dagen achter de administratie met zijn allen zitten, omdat het enige tijd kan duren voordat alle neuzen dezelfde kant op wijzen. Soms meerdere keren in een maand. En soms met geen/ weinig resultaat op de korte termijn, waardoor bijvoorbeeld een behandeling die de terugkeer naar werk kan bevorderen onbenut blijft. Die tijd en energie kan beter gespendeerd worden.

Daarom, in conclusie, vind ik het belangrijk dat mensen samenwerken. Dit zodat de burger op de beste manier gebaat is door een heldere aanpak. Dat er veel valt te winnen bij een solide weldoordachte (kosten)efficiënte revalidatie, re-integratie en werk (op maat) aanpak, met de nodige opleiding waar een meerwaarde toepasselijk is. Wanneer welwillende burgers/ klanten/ patiënten de dupe worden van ontmoedigingsbeleid, dan moet er gekeken worden of het ontmoedigingsbeleid in dusdanige vorm wel effectief en wenselijk is.

En ik ben ervan overtuigd dat de betrokken partijen dit kunnen.

Dit document is subject to peer review.

Bent u het eens met deze stellingen? Laat weten of u voor of tegen bent en de reden waarom.